Mô hình trồng Sa nhân tím dưới tán rừng tại huyện Sơn Hòa

I. Điều kiện gây trồng

1. Khí hậu

     – Khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng và ẩm; nhiệt độ bình quân năm 22-280C;

     – Lượng mưa hàng năm trên 1.800mm;

     – Độ ẩm không khí trên 80%;

     – Độ cao so với mặt biển 1.000m.

2. Các dạng rừng

a. Các dạng rừng trồng

     – Rừng keo 2-3 năm tuổi, rừng xoan 3-4 năm tuổi, độ tàn che 50-60%

     – Vườn tạp, độ tàn che 40-60%

     – Vườn cây ăn quả (mít), độ tàn che 40-60%

b. Các dạng rừng tự nhiên

     Rừng tự nhiên thứ sinh, độ tàn che 40-60%

3. Đất đai

     Có thể trồng Sa nhân trên nhiều loại đất còn tương đối tốt, giàu mùn, đủ ẩm quanh năm, thoát nước tốt. Độ chua của đất trung tính đến hơi chua (pH=5,5-4,5).

II. Kỹ thuật trồng

1. Phương thức trồng xen dưới tán rừng

     – Trồng dưới tán rừng trồng: Rừng keo, rừng xoan.

     – Trồng dưới tán rừng cây ăn quả, vườn tạp.

     – Khoang nuôi tái sinh dưới tán rừng tự nhiên thứ sinh.

     Tất cả các tán rừng có độ tàn che 40-60%.

2. Phương pháp trồng

     Trồng bằng nhánh trần hoặc cây con có bầu đã được tạo ở vườn ươm.

3. Mật độ trồng

     – Mật độ trồng dưới tán rừng trồng (rừng keo), vườn tạp và cây ăn quả 2500 cây/ha (cự ly 2m x 2m).

     – Mật độ trồng dưới tán rừng tự nhiên thứ sinh 2.000-2.500 cây/ha (cự ly 2m x 2-2,5m).

    – Mật độ đối với khoanh nuôi tái sinh: Lựa chọn đối tượng rừng tự nhiên thứ sinh nghèo với độ tàn che thích hợp (40-60%) tạo điều kiên cho cây sa nhân tím sinh trưởng, phát triển tốt. Phát luỗng thực bì, cây bụi, dây leo, cây không mục đích kinh tế có đường kính gốc < 6cm. Nếu mật độ tự nhiên của cây Sa nhân tím không đạt 2.000 cây/ha và phân bố không đều thì trồng dặm.

4. Thời vụ trồng

     Thời vụ trồng thích hợp là đầu mùa mưa và kết thúc vào giữa mùa mưa tháng 9-11. Chú ý đối với trồng cây có bầu chọn thời tiết râm mát, đất đủ độ ẩm để trồng, đối với trồng nhánh trần tốt nhất trồng vào những ngày mưa nhỏ kéo dài.

5. Chuẩn bị đất

     a. Xử lý thực bì: Đối với phương thức trồng dưới tán rừng trồng, vườn tạp và vườn cây ăn quả phát, băm nhỏ toàn bộ thực bì dưới tán rừng.

     b. Cuốc hố: Hố trồng Sa nhân có kích thước 30 x 30 x 30cm, bón phân chuống 5kg/cây. Khi cuốc hố lớp đất mặt bỏ sang một bên, còn một bên là lớp đất còn lại. Đào, bón lót và lấp hố trước khi trồng 1 tháng.

     c. Lấp hố: Sau khi cuốc hố được 15-20 ngày thì tiến hành lấp hố, lấp lớp đất mặt xuống dưới và lớp đất còn lại lên sau. Lấp đất đầy miệng hố ở giữa cao hơn miệng từ 3-5cm, công việc lấp hố phải hoàn thành trước lúc trồng 15-20 ngày.

Dọn dẹp thực bì dưới tán rừng chuẩn bị đất trồng.

6. Trồng

     Dùng cuốc trộn đều phân trong hố (phân NPK 20-20-15 0,1kg + Vi sinh 0,3kg/hố) cuốc một lỗ giữa hố, sâu từ 14-15cm, đặt cây ngay ngắn giữa hố, sau đó vun đất lấp kín cao hơn cổ rễ từ 5-7cm, ấn chặt vừa phải xung quanh.

7. Chăm sóc sau khi trồng

     – Sau khi trồng 1 – 2 tháng thì trồng dặm, làm cỏ vun gốc và bón phân vô cơ, phòng trừ sâu bệnh.

     – Liều lượng phân bón cho các năm:

           + Năm thứ 1: 50g/cây NPK 16-16-8.

           + Năm thứ 2: 100g/cây NPK 16-16-8.

           + Năm thứ 3: 100g/cây NPK 16-16-8.

     Ngoài ra, để tăng sản lượng quả nên bón thêm phân cho Sa nhân tím. Bón phân chi làm 2 đợt: đợt đầu vào thắng 2 – 3, 01 ha bón 50kg phân Đạm, để cung cấp dinh dưỡng cần thiết cho cây ra hoa kết quả; bón đợt thứ 2 vào tháng 7 – 8, dùng NPK bón kích thích cho quả to, dài, chín sớm bảo đảm quả chắc mẩy.

     – Hàng năm dọn phát thực bì, xới gốc, bón phân 2 lần vào tháng 2 – 3 và tháng 7 – 8 hàng năm.

    – Đối với mô hình khoanh nuôi tái sinh: Nếu tán còn quá rầm thì cây San nhân tím chỉ phát triển cành lá, ít ra hoa đậu quả, nên tỉa bỏ bớt tán cây che óng râm vào tháng 8, tháng 9. Cành lá chặt bỏ đi phải dọn sạch. Khi chặt tỉa cành cây to phải cẩn thận không đề cành cây rơi làm cho Sa nhân bị tổn thương, làm ảnh hưởng tới năng suất quả.

     – Điều chỉnh độ tàn che, đảm bảo 50 – 60%.

     – Loại bỏ các cây Sa nhân già, > 8 tuổi trở lên để tạo điều kiện cho các chồi non phát triển.

     – Rào vườn, cấm thả trâu bò dậm, phá hoại cây, phòng chống cháy rừng…

III. Phòng trừ sâu – bệnh hại

1. Các loại sâu, bệnh hại

     – Sâu hại chủ yếu là sâu xám, sâu róm. Bộ phận cây bị hại là lá.

     – Vào mùa khô nơi có ánh sáng chiếu sáng mạnh cây Sa nhân thường thấy có hiện tượng lá cây úa vàng khô, khi gặp ẩm chủ yếu nhiễm bệnh cháy lá, chết cây do nấm Fusarium sp., Pestalotia paloniae tập trung tháng 2 – 5.

     – Hoa quả Sa nhân ít bị sâu bệnh hại nhưng lại là thức ăn ưa thích của sóc, chuột.

Hoa Sa nhân tím.

2. Biện pháp phòng trừ

     – Biện pháp lâm sinh: Chăm sóc kịp thời, đúng kỹ thuật thúc đẩy sinh trưởng tăng sức đề kháng của cây. Vệ sinh xung quanh khu vực trồng hạn chế sự trú ngụ các loại cây gây hại.

     – Sâu xám, sâu róm: Cách phòng trừ có thể bắt giết, phun thuốc bảo vệ thực vật.

     – Bệnh cháy lá, chết cây do nấm Fusarium sp., Pestalotia paloniae: Cách phòng trừ có thể phun thuốc Bavistin 20ml/ 8 lít nước sau 3 ngày phun nhắc lại lần 2, phun lần 3 sau 10 ngày. Kết hợp cắt tỉa, tiêu hủy những lá bị nhiễm bệnh nặng.

     – Đối với chuột, sóc có thể dùng thuốc hoặc đánh bẫy bắt.