Cà gai leo (Solanum procumbens Lour) thuộc loại cây nhỡ leo thuộc họ cà Solanaceae, thân dài 0,6-1m hay hơn, rất nhiều gai, cành xòa rộng, trên phủ lông hình sao. Lá hình trứng hay thuôn, phía gốc lá hình rìu hay hơi tròn, mép nguyên hay hơi lượn và khía thùy, hai mặt, nhất là mặt dưới phủ lông trắng nhạt, phiến dài 3 – 4cm, rộng 12 – 20mm, có gai, cuống dài 4 – 5mm. Hoa tím nhạt, nhị vàng, họp thành xim gồm 2 – 5 hoa. Quả hình cầu, khi chín có màu đỏ, bóng, nhẵn, đường kính 5 – 7mm. Hạt màu vàng, hình thận, có mạng, dài 4mm, rộng 2mm. Công dụng của cây Cà gai leo là hạn chế tối thiểu các độc tố đưa vào cơ thể, nhất là các độc tố gây hại trực tiếp cho gan như rượu, thuốc lá, hóa chất bảo quản thực phẩm… đồng thời tăng cường chức năng giải độc và bảo vệ tế bào gan.

KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC

1. Giống

     Cây giống được sản xuất bằng phương pháp giâm hom hay gieo từ hạt. Tuy nhiên, cây giống dùng để trồng với lượng lớn thường là cây giâm hom.

       Tiêu chuẩn cây giống:

          – Kích thước túi vô bầu: 7x12cm.

          – Chiều cao cây: 12-15cm.

          – Cây có từ 5 lá trở lên, không sâu bệnh.

          – Tuổi cây: 2-3 tháng.

2. Chuẩn bị đất

     – Chọn đất trồng cách xa các khu công nghiệp, bệnh viện, nhà máy…(không gần nguồn nước ô nhiễm và nước thải của các nhà máy, bệnh viện).

     – Đất tơi xốp, nhẹ, nhiều mùn, tầng canh tác dày, thoát nước tốt.

     – Vệ sinh vườn trồng, dọn sạch tàn dư thực vật của vụ trước.

     – Phòng ngừa nấm bệnh, tuyến trùng và các sâu hại trong đất trước khi đậy màng phủ.

     – Lên luống cao 15-20cm, rãnh 60cm, mặt luống rộng 1,2-1,5m.

     – Bón lót: bón kết hợp lúc lên luống

     – Sử dụng màng phủ nông nghiệp.

3. Mật độ trồng

     – Mật độ trồng 40.000 cây/ha với khoảng cách 0,5×0,5m

4. Trồng và chăm sóc

     – Kỹ thuật trồng: trồng vào buổi chiều mát, khi trồng đặt cây nhẹ nhàng không nén đất quá chặt. Sau khi trồng phải tưới nước ngay để giữ ẩm. Đối với mặt luống rộng 1,2m thì trồng 3 hàng hoặc 1,5m thì trồng 4 hàng.

     – Sau trồng 7-10 ngày tiến hành kiểm tra, trồng dặm.

     – Trong quá trình chăm sóc, phát hiện cỏ dại phải tiến hành nhỏ bỏ bằng tay.

     – Làm giàn.

     – Tưới nước.

5. Phân bón (Tính cho 1ha)

Loại phân

Tổng số

(kg)

Bón lót

(kg)

Bón thúc (kg)

Lần 1

10NST

Lần 2

30NST

Lần 3

50NST

Lần 4

90NST

Phân vi sinh 10.000 10.000
Phân Ure 300 100 20 20 80 80
Phân Lân 750 600 150
Phân Kali 400 200 80 120

6. Sâu-bệnh hại

6.1. Sâu hại

* Bọ phấn (Bemisia tabaci)

     – Không luân canh cà với cây ký chủ khác của bọ phấn.

     – Vệ sinh đồng ruộng, ngắt bỏ lá già, các bộ phận bị hại đặc biệt là các loại cỏ dại là ký chủ của bọ phấn xung quanh ruộng nhằm hạn chế lây lan.

     – Dùng bẫy dính màu vàng để thu hút và tiêu diệt bọ phấn trưởng thành (áp dụng để dự báo thời điểm xuất hiện của trưởng thành)

     – Khi vườn bị nhiễm bọ phấn có thể dùng luân phiên các loại thuốc sau: Thiamethoxam: (Actara 25WG), Dinotefuran: (Oshin 20WP); Citrus oil: (MAP Green 10AS).

* Rệp sáp (Planococcus citri)

     – Phòng trừ sinh học: có nhiều loài ong ký sinh, và nhiều loại bọ ăn thịt là thiên địch tấn công rệp sáp (bọ rùa, bướm, ruồi, muỗi,…) . Một số loài nấm gây bệnh cũng có thể gây hại rệp sáp.

     – Dùng xà phòng trừ sâu: Xà phòng trừ sâu có bán trên thị trường. Tuy nhiên, chúng ta có thể tự làm bằng cách sử dụng chất xà phòng rửa chén nhưng không dùng xà phòng có tẩm dầu thơm và chất phụ gia có thể ảnh hưởng tới cây. Trộn xà phòng với ít nước phun lên cây.

     – Có thể sử dụng những đồ gia vị như tỏi, gừng, ớt…. để tạo chất phòng trừ rệp sáp theo hướng hữu cơ một cách an toàn.

     – Phun thuốc hóa học có trong danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam.

* Sâu khoang (Spodoptera sp.)

     – Thu gom và tiêu hủy toàn bộ tàn dư cây trồng và làm sạch cỏ dại sẽ giảm được mật độ sâu. Cày đất kỹ, phơi đất trước trồng để tiêu diệt nhộng. Sử dụng bẫy bả chua ngọt để dẫn dụ và tiêu diệt trưởng thành.

* Sâu xám (Agrotis sp.)

     – Vệ sinh đồng ruộng, làm đất kỹ trước khi trồng.

* Tuyến trùng hại rễ

     – Biện pháp canh tác: Tăng cường bón phân ủ vào ruộng sẽ tăng lượng vi sinh vật đối kháng với tuyến trùng hại rễ. Luân canh với cây hành và một số cây trồng ít nhiễm tuyến trùng.

6.2 Bệnh hại

* Héo xanh (Pseudomonas solanacearum)

     Biện pháp phòng ngừa:

     – Vệ sinh đồng ruộng triệt để.

     – Trồng cà trên chân đất dễ thoát nước.

     – Bón phân cân đối.

     – Tăng cường phân hữu cơ cho cây khỏe để tăng sức chống chịu bệnh.

     – Không trồng trên đất đã bị nhiễm bệnh nặng.

     – Luân canh với cây trồng khác họ.

* Thối hạch (Sclerotium rolfsii)

     Biện pháp phòng trừ:

     – Vệ sinh đồng ruộng,nhổ bỏ cây bệnh,thu dọn tàn dư cây trồng sau thu hoạch.

     – Cày đất sâu,ngâm nước 1 thời gian để tiêu diệt hạch nấm.

     – Dọn tỉa cành lá cho cây thông thoáng,không để trái tiếp xúc với mặt đất ẩm.

     – Chưa có thuốc phòng trị bệnh tốt. Phun Zincopper 50 EC, Canthomil47WP, Nustar 40EC.

7. Thu hoạch và bảo quản

     – Khi cây cà đã được 6 tháng sau trồng, tiến hành thu hoạch. Thu toàn bộ thân, tránh lẫn tạp chất.

     – Sản phẩm thu hoạch không bị dính đất, cát, đưa vào cắt ngắn với chiều dài 5-10cm, đem phơi sấy cho thật khô (ẩm độ đạt 10-12%).

     – Sản phẩm sau khi được phơi hoặc sấy khô được đóng gói kín bằng túi nilon, hút chân không và đem bảo quản.